Делан Йозанаш: Устаз
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-21T23:30:50.795738+00:00

Делан Йозанаш

Делан Йозанаш

1. Устаз

Устаз

Устаз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

Устаз:

дахаран маьӀна лахар

Дешхьалхе

Устаз цӀе йолчу хӀокху тептарна чуйогӀу цхьана устазан ойланаш. Цу устазо кӀоргге ойла йора дахарх лаьцна: дахар мел доца ду, мел дукха хӀуманаш дахарехь нийса дац, дахар мел «кхетам боцуш» ду. Нехан кхолламан дола дечу Делан некъаш цунна ца кхеташ дисна. Иза иштта делахь а, цо нахана хьехам бина, чӀогӀа къахьега а, Дала деллачу хӀуманех пайда эца а аьлла.

Устазо яздинчух дукхахйолу ойланаш сингаттаме хета мега. Делахь а хӀара тептар товрат тӀехь хиларо гойту, тешаш волчун дахарехь иштта йолу шеконаш хуьлуш хилар. Устазан куьзганехула шайга хьажарца дукхахболчара дог тедора, иштта царна хиира, цу ойланашца дерриге а товрато Делах сатийсар луш хилар. Ткъа цу сатийсаро вайн дахар доккха маьӀна долуш хуьлуьйту.

1

1^1Ярушалайм-гӀалин паччахь волчу а, Даудан кӀант волчу а устазо дина къамел иштта ду+.

Адамийн дахар хаттарех дуьзна ду

2«Ма кӀорга къайле ю! – олу устазо, – Ма кӀорга къайле ю! Ма дукха хӀума ду вайн кхетам тӀе ца кхуьуш!+
3Стигална кӀел къахьоьгуш, ша мел динчу хӀуманах буьсун болу хӀун пайда оьцу адамо+?

4Адамийн тӀаьхье дӀа а йолу, керла тӀаьхье тӀе а кхуьу,
ткъа латта абаденналц лаьтта+.

5Малх схьа а кхета, малх дӀа а бузу,
иза юха а ша схьакхетачу метте баха сихло+.

6Мох къилбехьа а хьокху,
къилбаседехьа юха а боьрзу.

Иза, хьийзий, хьийзий,
юха а шен метта схьабоьрзу.

7Дерриге а хиш хӀорда чу хьовду,
амма хӀорд цкъа а тӀех ца болу.

Шаьш схьадевллачу метте
юхадоьрзу и хиш+.

8Массо а гӀуллакх саццаза дӀаоьху,

Дийца долчух дерриг а цхьаьнгга а дийца лур дац.

Хьежарх бӀаьрг а бузур бац хьан,
ладегӀарх – лерг а дузур дац+.
9Хьалха хилларг юха а хуьлу,
ткъа хьалха диннарг юха а дийр ду,
стигална кӀел керла хӀумма а дац+.
10Цхьаццаммо олу:
„Хьажахьа, хӀара керла хӀума ду!“
Амма иза а хилла ширачу заманахь,
вайн заманал дуккха а хьалха.
11Хьалха хилла адамаш
цхьанна а хӀинца дага а ца догӀу,
ткъа хӀинца дуьйна хиндолу адамаш
дагадогӀур дац царна тӀаьхьа хир долчу адамашна а»+.

Устазана дахарехь зеделларг

12Устаз волчу аса Ярушалайм-гӀаларчу Исраилан халкъана тӀехь паччахьалла дора. 13Сан даго къобалдира кху стигална бухахь адамаша кхочушдо гӀуллакхаш, хьекъалдолчара ма-дарра, кхоччуш таллар. Ма хала бу-кх Дала адамашна кхочушбан белла и болх!+
14Стигална кӀел деш долу дерриге а гӀуллакхаш а гира суна. Уьш дерриш а, махана Ӏуналла дан гӀертар санна, кхетам тӀе ца кхуьу хӀуманаш ду.

15Сеттина йолу хӀума нис а лур яц,
ткъа доцург дагар а лур дац+.

16+Ас сайн дагахь элира: «Хьажал, сайл хьалха Ярушалаймана тӀехь олалла деш хиллачу массарал а чӀогӀа хьалаваьлла со хьекъалаллица. Дуккха а кхетамалла а, хьекъалалла а тӀекхетта суна»+. 17Сан даго къобалдира хьекъал довзар а, иштта хьекъалх тилар а, сонталла хилар довзар а. ТӀаккха со кхийтира, иза а, махана Ӏуналла дан гӀертар санна, хӀума дуйла.

18Доккхачу хьекъалаллах
боккха бала хуьлу,
ткъа шена кхетам гулбечо
гӀайгӀа гулйо+.

2

Самукъане хилар зер

2^1Аса сайн дагахь элира: «Самукъадаккхарца зуьйр ву ас со, сайна ирсе хилар хӀун ду довзийтархьама!» Амма аса жамӀ дира, иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду аьлла. 2Гуттар а воьлуш лелар сонталла юйла а, самукъадаларх бала цхьа а пайда боцийла а хиира суна+. 3ТӀаккха, сайн кхетам хьекъалх буьзна а болуш, ас сацам бира, сонтаваллалц чагӀар маларца зен веза аса со аьлла. И сонталла а зен лиира суна, кху стигална бухахь шайн доццачу дахаран деношкахь адамашна хӀун дика хуьлу сайна довзийтархьама.

4+ТӀаккха со даккхий гӀуллакхаш дан волавелира. Аса сайна гӀишлош а йира, кемсаш а дӀаюьйгӀира,+
5бошмаш дӀайогӀа меттигаш а тойира, тӀаккха цигахь тайп-тайпана стоьмаш луш долу дитташ а дӀадуьйгӀира+. 6Иштта ас Ӏаьмнаш дехира, айса моггӀара дӀадийгӀинчу дитташна хи тохархьама. 7+Леш ийцира ас сайна, юкъахь зударий а, божарий а болуш. Цул тӀаьхьа сан цӀахь царах дуьнен чу бевлла кхин леш бара сан. Иштта сол хьалха Ярушалайм-гӀалахь бехаш Ӏаш хиллачу нехан чул а сов бежанаш а, жаш а дара сан. 8+Ас дети а, деши а гулдира сайна, сайн доларчу кхечу мехкийн а, паччахьийн а хазна схьа а яьккхира. Иллеш олу божарий а, зударий а гулбира ас сайн цӀа чохь, боьршачу стеган дагна чӀогӀа там бийраш а бехира сайн дола: дуккха а гӀарбаш-зударий[*]+.

9+Ярушалайм-гӀалахь сайл хьалха хиллачу массо адамал а сий долушший, хьал долушший хилира со. Иштта сайн хьекъалалла кхидӀа а соьца дуьсура+. 10Сайн бӀаьргашна хазделларг схьаэцарна дуьхьало ца йора ас. Самукъане мел долу хӀума сан даго тӀеоьцура. Муьлххачу айса дечу гӀуллакхах самукъадолура сан. И хазахетар суна дара, ас мел бечу халчу балхана луш долу совгӀат санна. 11ТӀаккха со хьаьжира сайн куьйгаша динчу гӀуллакхашка а, айса мел бинчу балхе а. И дерриг а ма кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду, махана Ӏуналла дан гӀертар санна. Стигална кӀел цу гӀуллакхех буьсур болуш цхьа а пайда бац+.

Хьекъалалла а, сонталла а зер

12Юха со ойланаш ян волавелира хьекъалаллах а, хьекъалх тиларх а, сонталлах а лаьцна. ХӀунда аьлча паччахьо диначул совдаьккхина хӀун дан тарло цул тӀаьхьа дӀахӀуттун волчу стага? 13Суна гира хьекъалалла хиларо сонта хиларал сов буьсун болу пайда бар, серло боданал дикаха хиларе терра. 14Хьекъалечун бӀаьргаш са гуш бу, ткъа сонтаниг боданехь тилавелла леларг санна ву. Ткъа царах массарах хиндерг цхьаъ дуйла а кхийтира со+. 15ТӀаккха сайн дагахь элира ас: «Сонта волчух хилларг сох а хир ду-кх. ТӀаккха хьекъалалла хиларо буьсун болу хӀун пайда ло?» Ас сайн дагахь жоп делира: «Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду». 16Я хьекъалдолчух лаьцна дерг а, я сонта волчух лаьцна дерг а дехар дац абаденналц, кестта уьш берриш а бицбийр бу. Маржа яӀ, хьекъалениг а дӀакхелха, сонтаниг санна!+
17ТӀаккха суна деза ца делира хӀара дахар, хӀунда аьлча стигална кӀел мел дечу хӀумано гӀайгӀанаш яхьа. И дерриг а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду, махана Ӏуналла дан гӀертар санна.

Дечу гӀуллакхо пайда бахьий?

18Сан дог делира айса стигална кӀел мел динчу халачу гӀуллакхех, хӀунда аьлча цу гӀуллакхех хилларг сол тӀаьхьа вуьсун волчунна кхочур ду-кх+. 19Ас сайн къинхьегамца а, сайн хьекъалца а стигална кӀел мел даьккхинчунна тӀехь кхечу цхьаммо олалла дийр дара, ткъа хьанна хаьа: хьекъале хир ву иза я сонта хир ву? И дерриг а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду. 20Иштта со дохковелира айса стигална кӀел мел динчу гӀуллакхна. 21Адамо, шен дерриг а хьекъалалла а, хаар а, говзалла а тӀе а ерзош, дуккха а къахьоьгу, амма и стаг велча, цо гул мел динарг а и гулдеш къа ца хьегначунна кхочу. Иза а кхетамбоцу а, нийсо йоцу а хӀума ду.

22Иштта хӀун хуьлу ткъа адамна стигална кӀел ша бинчу балхах а, шен деган гӀайгӀанах а? 23+ХӀора дийнахь балане а, гӀайгӀане а хуьлу цуьнан болх, ур-атталла буьйсанна а дог паргӀат ца хуьлу цуьнан. Иза а ду-кх кхетам тӀе ца кхуьу хӀума+.

Устазан хьехам

24+Адамна уггар а диканиг яар-малар а, ша бечу балхах там хилар а ду. Со кхийтира иза а Делера хиларх+. 25Дала иза ца делча, яа а, я там хила а хьенан таро хир яра? 26+Дала Ша реза волчунна хьекъалалла а, хаарш а, ирс а ло. Ткъа къинош леточаьрга Цо, къа а хьоьгуьйтуш, хьал гулдойту, и гулдинарг Ша реза волчунна дӀадалийтархьама. Иза а ду-кх кхетам тӀе ца кхуьу хӀума, махана Ӏуналла дан гӀертар санна+.

3

Массо а хӀуманан шен-шен хан ю

3^1Массо а хӀуманан
шен зама ю,
кху лаьттарчу хӀора гӀуллакхан а
шен хан ю.
2Дуьнен чу валаран а шен хан ю,
дӀакхалхаран а шен хан ю.
ХӀума дӀаеран а шен хан ю,
иза схьаяккхаран а шен хан ю+.
3Стаг веран а шен хан ю,
иза товаран а шен хан ю.
ЦӀенош дохоран а шен хан ю,
гӀишлош дӀахӀитторан а шен хан ю.
4Адам делхаран а шен хан ю,
иза деладаларан а шен хан ю.
Адам гӀайгӀане хиларан а шен хан ю,
иза халхадаларан а шен хан ю+.
5Зудчуьнца дӀавижаран а шен хан ю,
цунах цакхетаран а шен хан ю.
Стагана мараэккхаран а шен хан ю,
цунах къехкаран а шен хан ю.
6ХӀума лахаран а шен хан ю,
лохучуьра сацаран а шен хан ю.
ХӀума Ӏалашъяран а шен хан ю,
иза дӀатасаран а шен хан ю.
7ХӀума ятӀоран шен хан ю,
иза дӀатегаран а шен хан ю.
Адам дист ца хиларан а шен хан ю,
цо къамел дан дезаран а шен хан ю+.
8Адам дезаран а шен хан ю,
иза цадезаран а шен хан ю.
ТӀеман а шен хан ю,
машаран а шен хан ю.

9Буьсун болу хӀун пайда оьцу адамо ша бинчу балхах+? 10Суна гира Дала адамашна кхочушбан белла болу белхаш+. 11Массо а хӀуманна а цунна йогӀуш йоллу хан елла Дала. Дала адаман кхетам чохь абадех йолу ойла кхоьллина, юьххьенца дуьйна дӀадовллалц Дала деш долчух иза кхеташ дацахь а+. 12Иштта суна хиира, адамашна, шаьш дийна мел ду, самукъадаккхарал а, зовкх хьегарал а дикаха хӀумма а доцийла+. 13Кхечу дешнашца аьлча, хӀора адамна яа а, мала а, ша бечу балхах там хила а беза. Уьш Делера совгӀаташ ду+.

14Суна хиъна, Дала до гӀуллакхаш гуттаренна дуйла. Вайга Дала дечунна тӀе а тохалур дац, я тӀера дӀа а даккхалур дац. Дала иштта гӀуллакхаш до, адамашка Шен сийдайтархьама.

15Яханчу заманахь хилларг
карахь йолчу заманахь а хуьлу,
ткъа тӀейогӀучу заманахь хиндерг,
дӀаяьллачу заманахь а хилла.

Хьалха хилларг юхадерзориг Дела ву+.

Дуьнен чохь нийсо цахиларх лаьцна

16Стигална кӀел суна кхин а гира,

кхел ечу меттехь
зуламаш хилар,
нийсо хила езачохь
харцонаш лелор.

17ТӀаккха аса сайн дагахь элира: «Бакъволчунна а, харцволчунна а Дала Ша Шен кхел йийр ю, хӀунда аьлча массо а хӀуманан а, дерриге а гӀуллакхийн шен-шен зама ю»+. 18Адамех лаьцна аса сайн дагахь элира: «Дала адамаш зоь, уьш бежанех тера хилар гойтуш+. 19Адамех а хуьлу бежанех хирриг: уьш а, вуьш а цхьатерра дӀакхелха. Адамийн а, бежанийн а цхьатерра са ду, адамаш а дац бежанел гӀоле. Дерриг а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ма ду!+
20Массо а цхьана метте дӀавоьрзу. Массо а лаьттан ченах вина ву, ткъа массарах а юха а чан хир ю+. 21Хьанна хаьа, адамна чуьра арадаьлла са лакха стигалшка хьаладоьдий, бежанна чуьра арадаьлла са лаха лаьтта чу охьадоьдий?»

Устазан хьехам

22Иштта, со кхийтира адамна, ша бечу балхах самукъа а доккхуш, гӀадвахарал гӀоле долуш кхин хӀумма а доцийла. Иза цуьнан дакъа ду, хӀунда аьлча цхьаммо а гойтур дац адамна кхелхинчул тӀаьхьа цунах хиндерг+.

4

ГӀелонах а, балхах а, накъосталлех а лаьцна

4^1ТӀаккха, дӀахьаьжча, суна гира стигална кӀел мел еш йолу гӀелонаш.

Хьажал, гӀийлачеран бӀаьргех хиш дуьйлу,
ткъа церан догъоьцург ца хуьлу.

Царна гӀело ечеран карахь ницкъ бу,
ткъа церан догъоьцург ца хуьлу+.

2ТӀаккха ас сацам бира, дийна а болуш, гӀелонаш хьоьгуш болчарна чул дӀакхелхинчарна гӀолехь ду аьлла+. 3Ткъа стигална кӀел леладо зуламе гӀуллакхаш шайна газа болчу, дуьнен чу бовлаза бисинчарна кхин а дикаха ду аьлла, хийтира суна+.

4Суна гира, адамо мел дечу гӀуллакхан говзалла шен накъостаца яхье ваьлча гучуйолий. Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду, махана Ӏуналла дан гӀертар санна. 5Сонтачу стага, пӀелгах пӀелг а тоьхна, болх ца беш, ша-шен хӀаллакво+. 6Амма, синтем а болуш, схьаэцна долу цхьа сахь тоьлу, сов къа а хьегна, даьккхинчу шина сахьанал. Махана Ӏуналла дан гӀертар санна, ду иза+.

7Юха а кхетам тӀе ца кхуьу цхьа хӀума гира суна стигална кӀел. 8Я кӀант, я ваша а воцуш, ша вуьсу стаг. Цуьнан гӀуллакхийн чаккхе а ца хуьлу, ткъа цуьнан бӀаьргаш хьолах а ца бузу. Хьанна до те цо и гӀуллакхаш, шен са ирсах а доккхуш? Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума а, гӀайгӀане болх а бу+.

9Шиъ цхьаьна хилар дикаха ду, ша цхьаъ хуьлучул. Шаьш цхьаьна хьегначу къинах царна пайда хир бу. 10Царах цхьаъ охьавожахь, вукхо иза хьалагӀаттор ву. Ша цхьаъ вуьсучу стеган ма къа ду! Иза гӀатто уллохь цхьа а ца хуьлу. 11Иштта, шиъ цхьаьна охьавижча, и шиъ вохло. Ткъа ша цхьаъ волчун вохвалар муха хир ду+? 12МостагӀчо цхьанна дуьхьал толам баккхахь а, шиннал тоьлур вац иза. Ткъа кхаа тайнах хьарчийна йолу тӀийраг атта хедар яц.

Хьекъалаллех оьцу пайда

13-14Набахти чуьра араваьлла цхьа къонах паччахь хӀотто тарло. Я, масала, и къонах, шен хинйолчу пачхьалкхехь ша дуьнен чу волучу хенахь, къиэн хила тарло. Делахь а, къиэн а волуш, амма хьекъале волу къонах дикаха ву, къеначу а, сонтачу а, шена беш болу хьехам дӀа ца оьцучу а паччахьал+.

15Кхин а суна гира, стигална кӀел веха хӀора стаг а дуьнен тӀехь вехачу кхечу къонахчунна тӀаьхьахӀоттар. 16Дагар ца даллал дукха дара и халкъ. Амма цу къонахал хьалха хиллачу а, иштта цул тӀаьхьа хинболчу а нахана цунах цхьа а там ца белира. Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду, махана Ӏуналла дан гӀертар санна.

Далла делла ваӀда кхочушдар

17Хьо Делан цӀа долчу воьдуш, ларлуш хилалахь. Сонтачу наха санна, сагӀина хӀума яхьачул, Делан цӀенна тӀе а вирзина, ладогӀар дикаха ду. Уьш ца кхета, шаьш сонта лелий+.

5

5^1Багах долучу дешнашца а,
дагара йолучу ойланашца а
Далла хьалха хӀума олуш
сих а ма ло, аьрха а ма вала.
ХӀунда аьлча Дела стигалахь ву,
ткъа хьо лаьттахь ву,
цундела хьайн Цуьнца долу къамел
доцца хилийта+.
2Алссамчу гӀайгӀанаша вон гӀенаш гойту,
алссамчу дешнаша сонталла гойту+.

3+Нагахь айхьа Далла ваӀда динехь, иза кхочушдар дӀа ма татта. Далла хаза ца хета сонтачу стага и ваӀда кхочушцадар, цундела ваӀда кхочушде!+
4Дош цадалар дикаха ду, дош а делла, иза кхочушцадарал+. 5Хьайн бете хьайх къинош ма летадайта. Делан динан дега: «Айса динчу ваӀданна тӀехь со галвелира» – ала дезарх ларло. Хьайн куьйгаша дина гӀуллакхаш Деле хӀаллак ца дайтархьама, Далла хьалха айхьа дечу хьайн къамелашца Дела хьайна оьгӀаз ма вахийта+. 6Иштта, сонтачу нехан Далла хьалха дина къамелаш хуьлу дукха гӀенашца а, дукха кхетам тӀе ца кхуьучу хӀуманашца а, дукха дешнашца а. Ткъа хьо Деле болчу ларамах вуьзна хила веза!+

ГӀело яр а, нийсо цалелаяр а

7Нагахь муьлххачу а мехкан декъахь къечу стагана гӀело еш хьайна гахь а, цуьнан бакъонаш а, нийсо а лоруш яцахь а, хьо цец ма валалахь цунах, хӀунда аьлча оцу лакхарчун а цул лакхарчо терго йо, ткъа оцу шинна тӀехь а кхин а лакхарниг ву+. 8Махкана баьлла пайда цуьнан массо а бахархошна хила беза. Ткъа паччахь шен мехкан аренаша лун долчун бала кхочуш хуьлу.

Хьолах там ца хуьлу

9Ахча дезаш волчунна цкъа а шен долчух тоам хир бац.

Хьал дезаш волчунна шен долчух цкъа а тоам хир бац.

Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду.

10Хьал алсамдоккхуш хилча,
цунах бежаш берш а алсамбовлу.

ТӀаккха хӀун пайда хуьлу хьолахочунна,
оцу шен хьоле хьоьжуш Ӏер доцург?

11Ша дуккха а йиънехь а, я кӀеззиг йиънехь а

Къахьегначу стага мерза наб йо.

Ткъа хьолахочун наб йов,
шен хьолан шорто бахьана долуш.

12Стигална кӀел суна кхин а цхьа хала бала гира: адамо шен хьал Ӏалашдора, иза ца дайархьама+. 13Амма цхьа бохам тӀебар бахьана долуш, цо шен хьал дайира.

Хууш ду, стеган бер хилча, и бер даьссачу куьйгашца дуьнен чу долий. 14+Шен ненан кийрара верзина, тӀехь хӀумма а доцуш, схьа-ма-валлара, иштта ша дӀакхелхича, кху дуьненахь ша бечу балхах шеца хӀумма а дӀа а ца хьош, иза дӀа а воьду+. 15Иза а гӀайгӀане бала бу. Ша дуьненна чу ма-валлара, иштта дӀа а гӀур ву стаг. Ткъа хӀун буьсун болу пайда хуьлу цунна, ша еккъа Ӏаьнаран дуьхьа къахьоьгуш хилча+? 16Ша дуьненахь йоккхучу хенахь цо боданехь шен кхача боу, ткъа цуьнан денош там цахиларх а, цамгарех а, дераллех а дуьзна хуьлу.

Устазан хьехам

17Хьажал со кхеттачуьнга: Дала шайна яккха еллачу йоццачу дахаран заманахь адамашна и хан юушший, молушший, ша стигална кӀел бечу халачу балхах там хуьлушший яккхар гӀолехь ду. Иза цунна Дала делла дакъа ду. 18Нагахь Дала стагана бахам а, хьал а делча, цу стага царах дезар а эцахь, Дала шена елла ял схьа а эцахь, шен балхах цунна там а хилахь, тӀаккха иза Делера совгӀат санна ду цунна+. 19Иштта, стагана шен дахаран хенах ойланаш ян хан а тоьар яц, хӀунда аьлча Дала цуьнан дагна там бо.

6

Дахарехь там цахилар

6^1Стигална кӀел цхьа хала бала хилар гира суна, ткъа иза-м кест-кеста хуьлу+. 2Дала стагана хьал а, бахам а, шорто а яла тарло – цунна мел дезарг а дала тарло. Амма оцу муьрехь шен долчух марзо ца оьцуьйту цуьнга Дала, мелхо а, кхечо цунах пайда оьцу. Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума а ду, цул сов, иза чӀогӀа хала бала а бу+. 3Иштта, стеган бӀе доьзалхо хила а, иза дуккха а ваха а тарло. Амма иза мел дукха вахахь а, нагахь оцу стага шен долахь долчу диканах ма-бохху марзо а ца эцахь, иза веллачул тӀаьхьа, цуьнан оьзда дӀаволлар а ца хилахь, тӀаккха ала мегар ду, делла динчу берана а дикаха ду, оцу стагана чул+. 4Цуьнан дуьнен чу да̄лар а, кхалхар а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду. Ӏаьржачу Ӏожалло цунах хиндерг хьулдо. 5Ша кху дуьненахь цадахарна, цу берана кху дахарх лаьцна хӀумма а ца хаьа, делахь а цуьнан синтем аса масална валийначу стеган чул сов бу. 6Иштта стаг шина эзар шарахь а ваха тарло, шен бахамах марзо а ца оьцуш. Ткъа вай дерриш а цхьатерра коше дӀадоьрзуш дац?

7Адамо ша буучу кхачанан дуьхьа бен къа ца хьоьгу,
амма цуьнан гай цкъа а ца дузу+.

8Хьекъал долчо сонтачо чул сов хӀун дуьсун долу зовкх хьоьгу?

Ша муха лела веза хаарх, хӀун дуьсун долу зовкх хьоьгу къечо+?

9ГӀенахь гиначуьнга сатуьйсуш лелачул,
шен долахь долчух марзо эцар дикаха ду.

Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду, махана Ӏуналла дан гӀертар санна.

Адамна хӀун гӀоле ю?

10Кхоьллина мел йолу хӀума
шен цӀе йолуш ю.

Иштта адам хӀун ду а
вайна хууш ду.

Шел ницкъ болуш волчуьнца болчу къийсамехь
адам тоьлур дац+.

11Ткъа хӀун пайда хуьлу цунах адамна?

Дуккха а долчу дешнаша кхетам тӀе ца кхуьу хӀуманаш алсамдоху+.

12Хьанна хаьа, хӀун дикаха ду адамна шен, ӀиндагӀ санна, дӀауьдучу, кхетам ца кхуьуш долчу дахаран деношкахь? Стигална кӀел дӀакхелхича, хьан эр ду адаме цунах хиндерг+?

7

Адамна дикаха дерг

7^1+Дезачу хьакхарел
цӀе яккхийтар дикаха ду,
Иштта дуьнен чу валаран дийнал
адам даларан де дикаха ду+.
2Той долчу цӀа чу воьдучул,
тийжар долчу цӀа чу вахар дикаха ду.
ХӀоранна а тӀаьххьара де тӀедогӀу,
ткъа дийна волчо цуьнан ойла ян еза+.
3Веларал дикаха ду
сингаттаме хилар,
хӀунда аьлча, юьхь кхоьлина хиларна,
дог хьекъалх дузу+.

4Хьекъалечу стеган дог адам доьлхуш долчохь хуьлу,
ткъа сонтачун дог адам гӀаддахана долчохь хуьлу.

5Сонтачийн иллешка ладуьйгӀучул дикаха ду
хьекъал долчун тӀехтохамийн тергам бар+.

6Сонтачун велавалар
ена кӀеларчу цӀергахь лелха гаьннаш санна ду.

Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду.

7ГӀело яро хьекъалечух сонтаниг во,
ткъа кхаъ схьаэцаро кхетам а талхабо+.

8ГӀуллакхан чаккхе хилар
гӀуллакх доладарал дикаха ду,
ткъа собаре хилар
цавашарал а дикаха ду+.
9+Хьайн са оьгӀазаллина сих ма де,
хӀунда аьлча оьгӀазалла сонтачийн кийрахь хуьлу.

10Ахьа ма хатта: «ДӀадахана денош дикаха хӀунда дара?»

Хьекъале дац и хаттар.

11Цхьаннах бисина бахам санна, дика ду хьекъалалла.

Кху дуьненахь болчара цунах пайда оьцу.

12Хьекъалалло а, ахчано санна, адам лардо,
амма хьекъалаллех буьсун болу пайда иштта бу:

цуьнан дола диначун дахар лардо цо.

13ДӀахьажал Делан гӀуллакхашка.

Цо гамдинарг хьаьнга нислур ду+?

14Беркатечу хенахь воккхаве,
ткъа гӀайгӀане еанчу хенахь ойланаш е.

И де а, важа де а Дала кхоьллина ма ду,
адаме цкъа а талла ца ло
ша кхелхинчул тӀаьхьа шех хиндерг.

ХӀуманна тӀехь тӀехваларх лардар

15Сайн дахаран деношкахь кхетам тӀе ца кхуьу хӀуманаш дукха гина суна. Масала, ша бакъахьара хиллехь а, къона стаг дӀакхелха, ткъа ша зуламе велахь а, стаг дукха вехаш а хуьлу+. 16ТӀех бакъахьара а ма хила, хьекъалца тӀех а ма вала – хьуо хӀунда хӀаллаквойту ахь? 17Хьо тӀех зуламе а ма хила, хьекъал доцуш а ма хила – хьайна Дала еллачу хенал хьалха хьо дӀа хӀунда кхолхуьйту ахь+? 18ХӀокху аьллачу хӀуманех цхьаъ схьалаца, амма шолгӀаниг а ма дита. Деле болчу ларамах вуьзначо шен декхар массо а гӀуллакхашна тӀехь кхочушдийр ду.

Хьекъале мила хилало?

19Хьекъалалла дерг гӀалин иттех олахо чул а нуьцкъала ву+. 20Массо а хенахь Делан лаамехь а лелаш, цкъа а къа а ца латош волу бакъахьара стаг вац кху дуьненахь+.

21Ахьа хьайга мел аьлларг а хьайн даг чу ма лаца, хьан ялхочо хьох лаьцна аьлла вониг хьайга ца кхачийтархьама+. 22ХӀунда аьлча хьо-хьо а цкъа аьлла ца Ӏа кхечарах лаьцна долу вониг.

23Сайн хьекъалаллица и дерриг а зийна ас. Сайн дагахь ас олура: «Хьекъалаллех вузур ву со». Амма иза далург ца хиллера! 24Хуьлуш мел дерг вайн кхетамо чу ца лоцу, цуьнан кӀорггера маьӀна ду. Хуьлуш долчу дерригенах мила кхетар ву+?

ЦӀена хьекъалалла карадойла дац

25Хьекъалалла а, гӀуллакхийн маьӀна а хаарна а, иза талларна а, схьалахарна а тӀедирзира сан дог. Иштта суна хаа лиира, зуламе хилар сонта дуйла а, сонта хилар Ӏовдала дуйла а+. 26Со кхета, и «зуда», аьлча а сонталла, Ӏожаллал къаьхьа юйла. Цуьнан Ӏалашо стагана кӀело яр а, иза дӀалацар а ю. Далла везаш верг ишттачу зудчун карара дӀавер ву, ткъа къинош летош верг ишттачу зудчун кара гӀур ву+. 27«Хьажал суна карийначуьнга, – олу устаза. – ХӀара дерриг а вовшахтуьйхира ас, гӀуллакхийн маьӀна хӀун ду те карорхьама. 28Амма сайн даго лоьхург суна кара а ца дира. Олуш ма ду: „ХӀора эзар адамна юкъахь цхьацца хьекъалниг бен ца карийра суна, ткъа царна юкъахь цхьа а зуда ца карийра“». 29Амма цхьа хӀума ду суна билггала карийна: Дала адамаш Шена резадеш кхоьллина, ткъа церан Ӏалашо ю массо а хӀуманан маьӀна таллар+.

8

Мила тарло хьекъале хила?

8^1Мила кхета массо а хӀуманан маьӀнах?

Хьан кхетор ву иза массо а хӀуманах?

Адаман хьекъалалло цуьнан юьхь а къагайо,
цуьнан къиза амат а кӀаддо.

2Дала паччахьна дийр ду аьлларг бахьана долуш, боху ас: паччахьо мел бохург ларделахь+. 3Хьайн паччахьах дӀакъаста сих а ма ло, цунна дуьхьалбевллачарах дӀа а ма кхета, хӀунда аьлча паччахьан шена луъург дан йиш ю+. 4Цу тӀе, паччахьан дош уггаре а нуьцкъала ду, цундела хьан эр дара цуьнга: «Ахьа хӀун леладо?»+

5Паччахьан омра кхочушдийриг
цунна дуьхьалбевллачаьрца лелар вац.
Хьекъале волчун дагахь лаьттар ю
шен хан а, шен кхел а.
6ХӀора гӀуллакхан а ю шен хан а, шен кхел а,
амма адамаша дуккха а хала баланаш хьега беза.

7Хиндолчух лаьцна хуург вац.

Хьан эр дара хиндерг хӀун ду?

8Цхьаьнгга а шен синан Ӏаьнарна тӀехь олалла далур дац.

Цхьаннан а карахь дац шен валаран де.

Цхьа а дӀахоьцур вац тӀом бечуьра.

Зуламхо ша дечу зуламаша кӀелхьарвоккхур вац.

9И дерриг а суна гира, стигална кӀел кхочушдо гӀуллакхаш талла сайн дог ас къобалдича. Цхьана адамо вукхунна тӀехь олалла до, ткъа иза бахьана долуш цу шиммо а бала хьоьгу+.

ТаӀзар даза долчу зуламан масал

10ХӀетахь гора суна зуламхошна дӀахӀиттош долу тезеташ. Уьш, езачу меттера схьа а оьций, дӀабухкура. Ткъа цара зуламаш динчу гӀаларчу бахархоша церан сий дора[*]. Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду. 11Зуламна сихха таӀзар ца даро адамийн дегнаш зуламаш дарехьа дерзадо. 12Къинош летош волчо бӀозза къа латадешшехь, иза дуккха а ваха тарло. Амма суна хаьа, Делах кхоьручунна дика хир дуйла, иза Цунна хьалха вегош лела дела. 13Ткъа зуламаш лелочунна Делера дика а хир дац, иза, ӀиндагӀ санна, дукха а вехар вац, Делах ца кхоьруш ша лела дела+. 14Кхин а ду лаьттахь хуьлуш цхьа кхетам тӀе ца кхуьу хӀума. Бакъахьарчу адамашна зуламхошна тӀе дан деза вон тӀедогӀу. Ткъа зуламхошна бакъахьарчарна хила дезарг хуьлу. Аса ма-аллара: «Иза а кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду!»+

Устазан хьехам

15Амма аса сайн хьехам бо, адаме шен дахарх самукъадаккха аьлла. Стигална кӀел адамна уггаре а диканиг яар-малар а, шен дахарх самукъадалар а ду. Дала шена стигална кӀел деллачу дахарехь, ша бечу балха тӀехь цу гӀуллакхаша иза новкъа воккхур ву+.

Делан некъах цхьа а кхоччуш ца кхета

16Хьекъалалла довза а, кху дуьненахь адамаша дечу гӀуллакхашка хьажа а ас сайн дог къобалдича, дийнаххьий, буьйсанний наб яйнера сан+. 17ТӀаккха берриг Делан белхаш сайна гича, суна хиира, Дала стигална кӀел мел дечу хӀуманна адам тӀекхиалур доцийла. Хаа мел гӀертарх а, хуур дац цунна иза. Нагахь цхьана хьекъалалла долчу стага шена хаьа бохуш хилча а, цуьнан а йиш яцара иза дерриг а ма-дарра хаа+.

9

Вайн массеран а хинберг цхьа кхоллам бу

9^1Аса сайн дог тӀедерзийра иштта хӀума талла: Делан карахь ву бакъахьарниг а, хьекъалдерг а, церан гӀуллакхаш а. Адамашна ца хаьа, Далла шаьш дезар ду я дац. И дерриг а тӀедогӀун дерг ду.

2ХӀора стагаца а хиндерг цхьаъ ду:

бакъахьарачуьнца а, зуламхочуьнца а,

Далла хьалха цӀеначуьнца а, боьхачуьнца а.

Дикачу стагана а хир ду
къинош летийначунна хиндерг.

Далла хьалха дуй буучунна а хир ду

Цунна хьалха дуй баа цаваьхьачунна хиндерг+.

3Стигална кӀел хуьлучу гӀуллакхашна юкъахь хӀара цхьа хала бала бу: массеран а цхьа кхоллам хир бу. Адамийн дегнаш зуламех дуьзна ду. Церан ойланаш сонта хуьлу уьш бехачу хенахь, ткъа цул тӀаьхьа уьш а беллачарна тӀаьххье дӀабоьлху. 4Вехаш волчу хӀораммо а цхьана хӀумане сатуьйсу. Олуш ма ду: «Дийна долчу жӀаьлина гӀолехь ду, делла долчу лоьмана чул». 5Дийна болчарна шаьш лийр дуй хаьа, ткъа веллачунна хӀумма а ца хаьа. Беллачарна кхин ял хир яц, ткъа адамашна уьш бицлур бу+. 6ДӀакхелхинчу адамийн безаммий, цабезаммий, церан лаамашший – уьш дерриш а дӀадевлла. Стигална кӀел мел дечу гӀуллакхашкахь цара кхин цкъа а дакъалоцур дац.

Устазан хьехам

7Хазахетарца даа ахьа хьайн бепиг, ткъа хьайн чагӀар а мала деган самукъадаларца. Ахь и гӀуллакхаш дарна Дела реза ву хьуна+. 8Муьлххачу хенахь а духар сирла хуьлийла хьан, хьан коьрта тӀе хьаькхна деза хьакхар хуьлийла, хьо самукъадаьлла вуйла хууш. 9Стигална кӀел доккхучу хьайн кхетамбоцучу дахаран деношкахь Дала хьайна еллачу а, хьуна езачу а зудчуьнца хьо вахарх дезар эца. ХӀунда аьлча хьан дахарехь а, стигална кӀел ахь бечу балха тӀехь а иза хьуна Дала делла дакъа ду. 10Хьайн куьйге далуш мел дерг доггах кхочушде. ХӀунда аьлча хьо дӀавоьрзур волчу эхартахь я болх хир бац, я кхетам хир бац, я хьекъалалла хир дац, я хаарш хир дац+.

Хан а, хьал-де а

11Кхин а суна гира стигална кӀел долу иштта хӀуманаш:

уггар а сиха леларш а гуттара а ца бовлу хьалха,
уггар а ницкъберш а ца тоьлу тӀамехь гуттара а.

Иштта хьекъал долчарна а ца кхочу бепиг гуттара а,
кхетам болчарна а ца кхочу хьал гуттара а,
хаарш долчарна а ца хуьлу ларам гуттара а.

Царах хӀораннан а шен хан а ю, шен хьал-де а ду.

12Цу тӀе, адамна ца хаьа, шен тӀаьххьара де тӀе маца догӀу.

Шайна кхераме йолчу бойнна чохь схьалоьцуш долу чӀерий санна,
я речӀанна чохь тасалой дуьсу олхазарш санна,
иштта адамаш а шайна ца моьттучу хенахь
тӀедогӀучу халачу тӀаьхьарчу сахьто дӀалоцу+.

Хьекъалалла нуьцкъалаллал тоьлу

13Стигална кӀел суна гира кхин а цхьа хьекъалалла. Иза ас сийлахь лерира. 14Иштта шена чохь кӀеззиг бахархой болуш цхьа жима гӀала яра. ТӀаккха цхьана ницкъболчу паччахьо, тӀе а гӀоьртина, гӀалин пенна гонах лаьттах баьрзнаш а дина, го бира цу гӀалина. 15Амма цу гӀалара бахархошна юкъахь хьекъале цхьа къен стаг а нисвелла, цо шен хьекъалаллица и гӀала кӀелхьаръяьккхира. Ткъа цул тӀаьхьа цу гӀалара бахархошна и къен стаг цхьанна а дага а ца веара. 16Амма аса боху, хьекъалалла тоьлу нуьцкъалаллал, оцу нахана цу къечу стеган хьекъалалла дицделлехь а, цара цуьнга кхин ла ца доьгӀнехь а+.

Хьекъалалла тоьлу сонталлал

17Хьекъалалла долчо тийна аьлла дешнаш дуккха а гӀоле ду, олахочо сонтачарна юкъахь хьоькхучу цӀогӀанал. 18Хьекъалалла тӀеман герзел дикаха ду, амма къа латийначу цхьаммо дуккха а долу диканиг а хӀаллакдо+.

10

10^1Деллачу мозаша духӀин хьожа а талхайо.

Иштта, кӀеззиг йолчу сонталло стеган дуккха а долу хьекъалалла а, сийлалла а хӀаллакдо.

2Хьекъалалла долчун дог бакъахьа агӀор дӀагӀерта,
ткъа сонтачу стеган дог харцахьа гӀерта.

3Ша некъахула лелаш велахь а,
сонтачу стеган кхетам ца кхочу,
ткъа цо хӀоранна а ша сонта хилар гойту.

4Нагахь хьан олахо хьуна оьгӀазваханехь а, цунах дӀа ма вада.

Хьан тийна хиларо, цуьнан даккхий гӀалаташ дӀа а хьулдеш, сатедан тарло+.

5Иштта, суна кхин а цхьа нийса доцу хӀума а гира стигална кӀел, тилабеллачу олахоша лелош долу. 6Цара сонтачу нахана лакхара даржаш лора, ткъа хьолахошна ларамаза йолу меттигаш лора. 7Говраш тӀе хевшина леш гира суна, ткъа элий, леш болуш санна, гӀаш лелаш бара+.

8+Кхечунна ор охкург ша цу чу вожа тарло.

Ткъа шен йоцу керт йохош волчунна лаьхьано дӀовш тоха тарло+.

9ТӀулгаш дохош волчунна царах чов хила тарло.

Ткъа дитташ хедош волчунна царах кхерам бала тарло+.

10Нагахь диг аьрта а хилахь,
цхьаммо а иза ир а ца дахь,
дуккха а ницкъ безар бу и болх бан.

Ткъа хьекъал хиларо буьсун болу пайда ло.

11Ша тебале, лаьхьано це тохахь,
иза тебиначунна цунах бала пайда бац+.

12Хьекъалечу стеган дешнаша цунна ларам бахьа.

Ткъа сонтачу стеган бето ша-шен хӀаллакво+.

13Цуьнан къамел доладелча, иза сонта хуьлу,
ткъа къамел чекхдаьлча, иза хьераваьлла хуьлу.

14Сонтачу стага саццаза къамел дахь а, цхьанна а ца хаьа хиндерг хӀун ду.

Иштта хьенан таро ю шел тӀаьхьа хиндерг хӀун ду ала+?

15Сонтачу стага цу тайпана болх беш хилча,
иза шен гӀали чу юхавоьрзу некъ ца бовззал кӀадло.

16Къа ду мехкан, цуьнан паччахь сонта ялхо бен вацахь,
цуьнан элаша сатасале дуьйна тойнаш хӀиттош а делахь.

17Декъала бу мохк, паччахь оьздачу тайпанах а велахь,
цуьнан элаша хӀотто деззачу хенахь той хӀоттош а делахь!

Цара юург шайн дегӀе ницкъ баийтархьама йоу,
ткъа малар дахархьама ца молу+.
18ХӀусамда мало еш велахь,
цӀийнан дукъош охьаоьгур ду.
Стага болх бан шен куьйгаш хьала ца айдахь,
цӀийнан тхевнах ладар чекхдер ду.
19Юург-мерг стагана самукъанна ду,
чагӀар синкъерамна ду,
ткъа ахчано и дерриг а кхочушдо+.
20Хьайн дагахь а ма алалахь паччахьна вониг,
хьо дӀавуьжучу цӀа чохь а ма алалахь вон дош хьолахочух лаьцна.

ХӀунда аьлча стигалшкара олхазарша кхечу метте дӀа а хьур ду хьан дош,
тӀемаш долчу цара дӀаса а даржор ду хьан къамел+.

11

Адаман хааран дозанаш

11^1Хьайн бепиг хин тӀехула дӀахеца,
ткъа шен хан тӀекхаьчча, иза юха карор ду хьуна.

2Хьайн долу хьал кхечу ворхӀ я бархӀ стагана дӀадекъа,
хӀунда аьлча цхьанна а ца хаьа, хӀун бохам хила тарло кху лаьттахь.

3Мархаш догӀанах юьзна елахь,
цара и догӀа доуьйтур ду лаьтта тӀе.

Ткъа нагахь дитт къилбехьа я къилбаседехьа охьадожахь,
ша охьадоьжначохь Ӏуьллур ду иза.

4Нагахь стаг механ тергам беш хилахь,
цуьнга ялта дӀаден мегар йоцу хан билгалъяккхалур ю.

Нагахь стаг мархашка хьоьжуш хилахь,
цуьнга ялта чудерзо мегар йоцу хан билгалъяккхалур ю.

5Хьуна ца хаьа, ненан кийрахь долчу беран дахар муха долало.

Иштта ца хаьа хьуна, дерриге а хӀума кхуллуш волчу Дала хӀун до+.

6Ӏуьйранна хьалххе хӀу дӀаден волалой,
сарралц хьайн болх саца ма бе,
хьуна-м ца хаьа, пайден хӀун хир ду:

хьалхарниг, я шолгӀаниг, я ший а цхьатерра.

Дахарх дезар эца, амма Дела дагахь латтаве

7Дахаран серло мерза ю,
бӀаьргашна тамехь ду малхан са гар.

8Хьо мел дукха вахахь а,
хӀора айхьа даьккхинчу дийнах марзо эца.

Амма дагахь латтаделахь Ӏожаллин боданан денош,
уьш хьо дийна волуш яьккхинчу хенал совдовлу.

Ткъа веллачул тӀаьхьа хиндерг кхетам тӀе ца кхуьу хӀума ду.

9Хьо къона волуш дахарх самукъа а даккха,
хьайн къоналлин деношкахь дог ирсе долуш а хила.

Хьайн даго бохучу некъашкахула а лела,
хьайн бӀаьргашна гуш дерг ма-хеттара а де,
амма ахьа дечу дерригене а хьаьжжина,
Дала хьайна кхел йийр хилар диц ма де+.
10Хьайн даг чуьра гӀайгӀанаш а дӀаяха,
дегӀа тӀера сингаттамаш а дӀатийса,
хӀунда аьлча дахаран доладалар йолу къоналла кхетам тӀе ца кхуьу хӀуманех юьзна ю.

12

12^1Къона волуш хьайн дагахь латтавелахь хьуо Кхоьллинарг,
хала денош тӀехӀиттале а,

«ХӀинца-м дуьненах самукъа а ца долу сан», – ахь олу хан тӀекхачале а,+

2малх а, серло а, бутт а, седарчий а кхолале а,
догӀанна тӀаьххье юха а керлачу мархаша стигал кхолаяле а+.

3Иштта дагахь латтаве хьо Кхоьллинарг,
цӀенна ха дийраш а ластабале,
нуьцкъалнаш а саттабале,
кӀеззиг бисарна хьерахь болу зударий кӀа ахьа а совцале,
корах арахьоьжучу зударийн бӀаьрса кхолале,
4араволу неӀарш а дӀакъовлале,
хьерарчу тӀулган гӀовгӀа а сацале,
олхазаран озо хьо сама а ваккхале,
эшарийн гӀовгӀа чекх а ялале+.
5Иштта дагахь латтаве хьо Кхоьллинарг,
хьо лакхенах кхоьру хан а тӀекхачале,
некъан халонех а хьо кхерале,
миндал-дитто шен заза а хецале[*],
цаьпцалг меллаша а такхале,
дахаран чам а хьан дӀабалале.
Адам Ӏожаллин цӀа чу ма доьду,
ткъа белхар хӀоттон берш хӀинца а урамашкахь лелаш бу+.

6Иштта дагахь латтаве хьо Кхоьллинарг,
дато зӀе а хадале,
дашо кад а кагбалале,
шовданан коьртехь кхаба а йохале,
хин хьостанехь чкъург а кагъялале,+

7ша схьадаьлла долчу лаьтта чу хьайн дегӀ а юхадерзале,
са делла волу Дела волчу хьайн са а юхадерзале+.

8«Ма кӀорга къайле ю! – олу устазо, – Ма кӀорга къайле ю! Ма дукха хӀума ду вайн кхетам тӀе ца кхуьуш!»+

Чаккхе

9Тидам бе, устаз хьекъал долуш вара, цундела цо халкъана хьехамаш бора. Цо дуккха а кицанаш зуьйра, толлура, дӀаяздора+. 10Цу устазо, догӀуш доллу хаза дешнаш а лоьхуш, билггал бакъдолу дешнаш дӀаяздина.

11Хьекъал долчун дешнаш жаӀуьнан хьокхий санна ду.

Цхьана жаӀуьно[*] хьехна, гулдина хьекъале кицанаш дечигах диттина хьостамий санна ду+.

12Тидам бе, сан кӀант! Кхин а цхьа дӀахьедар до ас хьоьга! Хьекъале кицанаш гулдар чаккхе йоцу болх бу. Хьекъалалла талларо кӀадвийр ву хьо+. 13Хьуна дӀахезначу дерригенан а жамӀ иштта ду: Делах а кхера, Цуьнан весеташ кхочуш а де, хӀунда аьлча хӀора адамна тӀедиллина декхар ду иза+. 14ХӀунда аьлча адамаша мел дечунна – къайлаха деш долу дика я вон иза делахь а – Дала Ша кхел йийр ю+.

* 2:8 ГӀарбаш-зуда – зудчун бакъо йолу гӀарбаш.

* 8:10 Ӏебархойн маттахь долчу тептаран маьӀна кхузахь шалха ду. Цу меттехь деша мега: Ткъа гӀаларчу бахархошна церан харцонаш йицлора.

* 12:5 Миндал олучу дитто Ӏай шен заза хоьцу, ткъа цуьнан заза кӀайн хуьлу. Цхьаболчарна хета, цу дитто Ӏай заза хецар Ӏожаллица доьзна ду. Вукхарна хета, цу диттан кӀайн заза хилар къанваларан кӀайчу месашца доьзна ду.

* 12:11 Цхьана жаӀуьно – цхьаболчарна хета, иза Дела я Сулим-паччахь хила тарло аьлла.

+ 1:1 Уст 1:12, Уст 7:27, Уст 12:8-10

+ 1:2 Аюб 7:6, Заб 38:6-7, Заб 143:4, Уст 8:8, Рим 8:20

+ 1:3 Уст 2:11, Уст 3:9, Уст 5:15
+ 1:4 Заб 103:5, Заб 118:90
+ 1:5 Заб 18:6
+ 1:7 Заб 103:8-9
+ 1:8 Киц 27:20
+ 1:9 Уст 3:15
+ 1:11 Уст 2:16
+ 1:13 Уст 2:26, Уст 3:10
+ 1:15 Уст 7:13
+ 1:16 Сулим 4:29-31.
+ 1:16 Сул 3:12, Сул 4:29, Уст 2:9
+ 1:18 Уст 12:12
+ 2:2 Киц 14:13
+ 2:4-8 Сулим 10:23-27; 2 Шерашкахь 9:22-27.
+ 2:4 Сул 7:1, Илли 8:11
+ 2:5 Илли 4:16
+ 2:7 Сулим 4:23.
+ 2:8 Сулим 10:10, 14-22.

+ 2:8 Сул 9:28, Сул 10:10, Сул 10:14, Сул 11:3

+ 2:9 1 Шерашкахь 29:25.
+ 2:9 Сул 3:12, 1 Ше 29:25, Уст 1:16
+ 2:11 Уст 1:3, Уст 3:9, Уст 5:15
+ 2:14 Заб 48:11, Уст 3:19, Уст 9:2
+ 2:16 Уст 1:11
+ 2:18 Заб 38:7, Заб 48:11
+ 2:23 Аюб 5:7; 14:1.
+ 2:23 Аюб 14:1

+ 2:24 Устаз 3:13; 5:17; 9:7; ЕшаӀ-ЯхӀу 56:12; Лака 12:19; 1 Коринтхошка 15:32.

+ 2:24 Уст 3:12-13, Уст 5:18, Уст 8:15, Уст 5:18

+ 2:26 Аюб 32:8; Кицанаш 2:6.
+ 2:26 Уст 1:13
+ 3:2 Ӏеб 9:27
+ 3:4 Рим 12:15
+ 3:7 Дол 37:29, Ӏамос 5:13
+ 3:9 Уст 1:3, Уст 2:11, Уст 5:15
+ 3:10 Дол 3:19, Уст 1:13, Уст 2:26
+ 3:11 Уст 8:17
+ 3:12 Уст 2:24
+ 3:13 Уст 2:24, Уст 5:19
+ 3:15 Уст 1:9
+ 3:17 Мат 16:27, 2 Ко 5:10
+ 3:18 Заб 48:13, Заб 48:21, Заб 72:22
+ 3:19 Заб 48:11, Уст 2:14, Уст 9:2
+ 3:20 Дол 3:19, Уст 12:7
+ 3:22 Уст 2:24
+ 4:1 Уст 9:11, Тийж 1:2, Аюб 35:9, Уст 5:7
+ 4:2 Аюб 3:22, Уст 7:1
+ 4:3 Аюб 3:16, Уст 6:3
+ 4:5 Киц 6:10-11, Киц 24:33-34
+ 4:6 Киц 15:16
+ 4:8 Уст 1:8
+ 4:11 Сул 1:2
+ 4:14 Дол 41:14, Дол 41:41-43
+ 4:17 Еш 1:12, Шам 15:22, Киц 15:8
+ 5:1 Мат 6:7
+ 5:2 Киц 10:19
+ 5:3 Забур 65:13, 14.
+ 5:3 Заб 49:14
+ 5:4 Ӏам 5:4, Лел 30:3, Кар 23:21, Киц 20:25
+ 5:5 Век 5:4
+ 5:6 Уст 12:13
+ 5:7 Аюб 35:9, Уст 3:16, Уст 4:1
+ 5:12 Уст 6:1
+ 5:14 Аюб 1:21; Забур 48:18; 1 Тимапига 6:7.
+ 5:14 Аюб 1:21
+ 5:15 Уст 1:3, Уст 2:11, Уст 3:9
+ 5:18 Уст 2:24
+ 6:1 Уст 5:12
+ 6:2 Заб 16:14, Заб 72:7, Лак 12:20
+ 6:3 Еш 14:20, Ярм 8:2, Аюб 3:16, Уст 4:3
+ 6:7 Киц 16:26
+ 6:8 Уст 2:15

+ 6:10 Уст 1:10, Уст 3:15, Аюб 9:32, Еш 45:9, Рим 9:20

+ 6:11 Уст 5:2
+ 6:12 Аюб 8:9, Аюб 14:2
+ 7:1 Кицанаш 22:1.
+ 7:1 Киц 22:1, Уст 4:2
+ 7:2 Заб 89:12
+ 7:3 Мат 5:4, Лак 6:21, 2 Ко 7:10
+ 7:5 Киц 15:31-32
+ 7:7 Кар 16:19, Киц 17:8
+ 7:8 Киц 14:29
+ 7:9 Якъуба 1:19.
+ 7:13 Аюб 12:14, Уст 1:15
+ 7:15 Уст 8:14
+ 7:17 Киц 10:27
+ 7:19 Киц 21:22, Уст 9:16, Уст 9:18

+ 7:20 Сул 8:46, 2 Ше 6:36, Заб 142:2, Киц 20:9, Якъ 3:2, 1 Я 1:8-10, Рим 3:10

+ 7:21 Киц 30:10
+ 7:24 Аюб 28:12
+ 7:25 Уст 1:17
+ 7:26 Киц 5:4, Киц 22:14, Киц 23:27
+ 7:29 Дол 1:27, Дол 3:6-7
+ 8:2 Сул 2:43
+ 8:3 Уст 10:4
+ 8:4 Аюб 9:12, Дан 4:32
+ 8:9 Уст 3:16, Уст 4:1
+ 8:13 Аюб 14:2, Уст 6:12
+ 8:14 Уст 7:15
+ 8:15 Уст 2:24
+ 8:16 Заб 126:2
+ 8:17 Уст 3:11

+ 9:2 Аюб 9:22, Заб 48:11, Уст 2:14, Уст 3:19, Аюб 9:22

+ 9:5 Аюб 14:21, Заб 30:13, Заб 87:13, Еш 26:14

+ 9:7 Уст 2:24
+ 9:10 Заб 6:6, Еш 38:18
+ 9:12 Киц 7:23
+ 9:16 Уст 7:19
+ 9:18 Юш 7:1
+ 10:4 Уст 8:3
+ 10:7 Киц 19:10
+ 10:8 Забур 7:16; Кицанаш 26:27.
+ 10:8 Заб 7:16, Киц 26:27
+ 10:9 Кар 19:5
+ 10:11 Ярм 8:17
+ 10:12 Заб 63:8, Киц 18:7
+ 10:14 Киц 15:2
+ 10:17 Киц 31:4
+ 10:19 Куьйг 9:13, Заб 103:15, Уст 7:12
+ 10:20 Ара 22:28
+ 11:5 Заб 138:15

+ 11:9 Уст 2:10, Уст 9:7, Аюб 31:7, Уст 12:14, 2 Ко 5:10

+ 12:1 Дад 19:35
+ 12:2 Еш 5:30
+ 12:4 Заб 140:3, Ярм 25:10
+ 12:5 Аюб 17:13, Еш 14:18
+ 12:6 Еш 30:14

+ 12:7 Дол 2:7, Дол 3:19, Заб 89:4, Уст 3:20, Лел 16:22, Аюб 34:14-15

+ 12:8 Уст 1:2
+ 12:9 Сул 4:31, Киц 1:1
+ 12:11 Заб 22:1, Заб 79:2, Яй 10:11
+ 12:12 Уст 1:18
+ 12:13 Кар 6:2, Уст 5:6

+ 12:14 1 Ко 4:5, Уст 11:9, 2 Ко 5:10, Рим 2:15-16

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CHE/CHE/Делан%20Йозанаш%202012/Делан%20Йозанаш%202012/Делан-Йозанаш__Tran.azw3

Table of Contents

- Делан Йозанаш

- Устаз

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12